Wie wat waar
In 1955 ontdekte de familie Klosse de echoput bij Apeldoorn en begon de culinaire geschiedenis midden in de bossen van het Kroondomein. Ontdek zelf deze onuitputtelijke bron van gastronomische inspiratie.
Geschiedenis
Het begint met de omgeving
Het is niet meer zo goed voor te stellen, maar in de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw was de echoput een bekende toeristische attractie en een populaire bestemming van schoolreisjes. De historische put ligt in het huisje langs de Amersfoortseweg. Dat huisje is minder historisch dan de put. Het is er rond 1910 omheen gezet. De put zelf is een overblijfsel uit de Franse tijd. In 1806 wordt de broer van de Franse keizer Napoleon Bonaparte, Lodewijk Napoleon, koning van Holland. Met Lodewijk Napoleon komt er een eind aan de Bataafse Republiek; Nederland wordt een Koninkrijk. In 1810 doet hij alweer afstand van de troon. Hij kon niet leven met maatregelen van de Franse Keizer. Deze maatregelen vond hij onrechtvaardig en bijzonder nadelig voor de Nederlanders. Nederland wordt dan even een onderdeel van het Franse Keizerrijk. Het is verbazend hoeveel onze eerste Koning in zijn korte regeerperiode gerealiseerd heeft. Zijn conduitestaat – om maar in de sfeer te blijven – is indrukwekkend. Hij smeedt het land tot een eenheid, zorgt voor goede wegen en verbetert de drinkwatervoorziening. Hij voert het muntstelsel in en legt de basis van ons hedendaagse rechtssysteem. Hij neemt ook het initiatief voor het Rijksmuseum, de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, de technische universiteit Delft en nog veel meer. Hij woont op diverse plekken in Nederland, onder andere op Het Loo. Hij verandert het paleis naar de stijl van die tijd. Pleistert het gebouw wit, voegt er een verdieping aan toe en laat een landschapstuin aanleggen. In 1984 is het Loo weer in de oorspronkelijke, 17e eeuwse, staat hersteld.
Het aanleggen van waterputten langs de wegen waar de paarden ververst konden worden valt in het niet bij al deze prestaties. Hoewel, we hebben ons bestaan te danken aan die ene bijzondere waterput langs de E8, de route London-Berlijn-Moskou. Het blijft merkwaardig dat de put juist daar gegraven werd. We liggen op een voor Nederlandse begrippen enorme hoogte van bijna 90 meter boven NAP. In het nabij liggende Apeldoorn had men veel sneller het grondwater bereikt. Nu duurt het lang voordat men water aantreft. De constructie begint in 1809 en is pas voltooid in 1811. De put was toen 56 meter diep. Vooral door deze diepte heeft de put een kenmerkende echo en deze maakte het later interessant om er met school naartoe te gaan.
Een bezoek aan de put gaat als volgt. Een groep kinderen wordt opgesloten in het kleine huisje. De putgids ontsteekt een kaarsje aan de emmer en begint de emmer naar beneden te draaien zodat de diepte goed te zien is. Halverwege stopt de putgids om langzaam de aloude geschiedenis van De Echoput te vertellen: ‘Deze put is gegraven op last van Koning Lodewijk Napoleon in het jaar 1809. Hij werd voltooid in het jaar 1811 en werd gebruikt voor het drinkwater voor de paarden van het leeegerrrrr’. De putgids laat speciaal de r door het kleine huisje rollen zodat de echo goed klinkt. Als de emmer eenmaal beneden is – en de volle emmer die aan het andere eind van de kabel zit, boven - gooit hij acht slokjes water in de diepte. Het eerste slokje klettert onder in het water als het laatste slokje uit het blik valt. Met het traditionele ‘putonweer’, het beuken op de deur van het huisje, wordt het bezoek afgesloten. Tijdens het bezoek waren uiteraard de eeuwige vragen beantwoord:
Hoe heet de Koning van Wezel?
Wat eet Jacoba van Beieren?
Hoeveel kinderen heeft Stien?
Hoeveel nagels heb ik aan elke teen?
Er is lang gedacht dat de put 80 meter diep was. Bij de restauratie van 1996 bleek hij ‘slechts’ 56 meter diep te zijn. Hoe kan dat? De put was volgens de overlevering 230 voet diep. Een voet is een oude lengtemaat van ongeveer 30 cm. ‘Ongeveer’, want voor de invoering van het metrische stelsel (ook Napoleon) waren er meerdere ‘voeten’, o.a. de Amsterdamse, de Rijnlandse en de Franse voet. In welke voet was de put nu gemeten? Elk voet heeft een eigen maat. Het onderlinge verschil was wel 10 centimeter. De 80 meter diepte klopte precies met de kleine Franse voet. De ‘goede voet’ bleek de Rijnlandse voet te zijn. Bij de restauratie van de tuinen van Het Loo had men exact hetzelfde probleem. Men zocht de fundamenten van de oorspronkelijke geometrische tuin en vond die pas toen men de juiste voet te pakken had.
